Świerczyński Jan (1897—1969), generał brygady Wojska Polskiego.
Ur. 5 I w majątku Byszewy (pow. brzeziński), był synem Józefa (1861—1913), agronoma i urzędnika oddz. kijowskiego Warszawskiego Oddz. Tow. Ubezpieczeń od Ognia, oraz Heleny z domu Plichta (1870—1934). Miał dwóch starszych braci: Józefa (1893—1940), pułkownika dyplomowanego WP, zamordowanego wiosną przez NKWD w Charkowie, mianowanego pośmiertnie 5 X 2007 generałem brygady, oraz Wincentego Bonawenturę (1894—1940), kapitana WP, także zamordowanego w Charkowie, oraz trzech młodszych braci: Tomasza (1899—1920), Zygmunta (1900—1982) i Tadeusza (1904—1987).
Ś. uczył się w VI Gimnazjum Filologicznym w Kijowie; należał tam do Polskiego Tow. Gimnastycznego «Sokół» i wszedł do jego zarządu, a także współorganizował skauting. Po zdaniu w r. 1916 albo 1917 matury został powołany do armii rosyjskiej i od 7 VII 1917 był w Kijowie słuchaczem Mikołajewskiej Szkoły Artylerii. Na własne żądanie został 29 XI t.r. przeniesiony do powstającej Legii Podchorążych przy I Korpusie Polskim w Bobrujsku. Dn. 25 I 1918 zgłosił się w Kijowie do formującego się III Korpusu Polskiego i jako podchorąży został przydzielony do 1. baterii konnej, a potem do 1. baterii Oddzielnego Dyonu Artylerii Konnej Lekkiej Brygady. T.r. brał udział w walkach z oddziałami bolszewickimi pod Starokonstantynowem (7—8 II), Krasiłowem (24—27 II), Kaczanówką (16 III) oraz Tywrowem i Gniewaniem (15—18 IV). Mianowany 30 VI chorążym, zakończył służbę z powodu demobilizacji jednostki.
Dn. 26 X 1918 podjął Ś. studia na Wydz. Prawnym Uniw. Warsz., ale już 28 XI t.r. wstąpił do WP i służył w 5. p. ułanów, a od stycznia 1919 w 7. p. artyl. polowej (pap), początkowo jako kanonier, a po mianowaniu 13 II t.r. podchorążym jako oficer baterii Parku Inspektoratu Artyl. Wziął udział w wojnie polsko-sowieckiej i od 31 III z 7. pap (przemianowany 12 VI na 2. pap Legionów) walczył na froncie litewsko-białoruskim kolejno jako młodszy oficer baterii, oficer łączności i oficer wywiadowczy. Awansowany 1 XI na podporucznika, był od 1 XII dowódcą 7. baterii swojego pułku (w składzie 2. DP Legionów); walczył z Armią Czerwoną m.in. pod Starokonstantynowem i Winnicą.
Dn. 1 V 1921 został Ś. słuchaczem trzymiesięcznego kursu oficerów łączności pułków broni głównych w Centrum Wyszkolenia Łączności II Armii w Grodnie; następnie w 2. pap Legionów służył t.r. kolejno jako oficer łączności (od 1 VIII) i dowódca baterii (od 1 XI). Dn. 3 V 1922 został mianowany porucznikiem (ze starszeństwem z 1 VI 1919). Odbył w tym czasie IV kurs oficerów wywiadowczych w Szkole Strzelania Artyl. Obozu Szkolnego Artyl. w Toruniu (2 I — 15 VI 1922) oraz sześciomiesięczny kurs jazdy konnej przy 2. p. artyl. górskiej w Przemyślu (od 28 X 1924). Po powrocie do pułku 9 V 1925 służył w 1. baterii. Dn. 3 V 1926 awansował na kapitana artyl. (ze starszeństwem z 1 VII 1925) i 16 XI 1926 objął funkcję komendanta Szkoły Podoficerskiej pułku, którą pełnił do 1 VI 1927, kiedy został dowódcą 6. baterii. Przeniesiony 15 VII t.r. do 14. dyonu artyl. konnej, służył w nim jako szef 1. baterii (od 23 VIII), a następnie oficer zwiadowczy (od 10 I 1929). Po odbyciu w okresie 30 III — 2 IX 1929 kursu dowódców baterii w Toruniu wykładał od 9 IX t.r. w tamtejszym Centrum Wyszkolenia Artylerii (równocześnie szkolił się tam od 8 X do 17 XI 1932 na kursie taktycznym dowódców dywizjonów i baterii) oraz na kursie unifikacyjnym w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (25 VI — 7 X 1932). Mianowany majorem artyl. (ze starszeństwem z 1 I 1934) wrócił w r. 1935 do służby liniowej i od 22 IV r.n. pełnił obowiązki zastępcy dowódcy 11. dyonu artyl. konnej w Bydgoszczy, po czym w styczniu 1939 objął dowództwo 2. dyonu 19. p. artyl. lekkiej w Mołodecznie.
Ś. wziął udział z 2. dyonem w kampanii wrześniowej 1939 r.; przydzielony do 86. pp w ramach 19. DP (Armia «Prusy»), walczył w rejonie Tomaszowa Maz. (3 IX), Piotrkowa Trybunalskiego (5 IX) i w odwrocie za Pilicę; 9 IX został ranny. Na przełomie września i października ukrywał się w Lublinie, a następnie przedostał się do okupowanego przez Litwinów Wilna. W czerwcu 1940, podczas próby dotarcia do Finlandii, został aresztowany na Łotwie w czasie aneksji tego kraju przez ZSRR i wywieziony do obozu pracy «Kraslag» w Kraju Krasnojarskim. W wyniku układu Sikorski—Majski został zwolniony w listopadzie 1941 i wstąpił do Armii Polskiej; objął dowództwo formującego się w Tatiszczewie dyonu 5. p. artyl. lekkiej w składzie 5. Wileńskiej DP. Po awansie 11 XII t.r. na podpułkownika został 10 I 1942 dowódcą powołanego tego samego dnia 7. p. artyl. lekkiej, który formował się od 26 I t.r. (w składzie 7. DP) w Kermine w Uzbekistanie. Dn. 13 VIII pułk Ś-ego został przetransportowany do Krasnowodzka, skąd ewakuował się do portu Pahlevi w Iranie; dotarł tam 19 VIII. Pod koniec sierpnia został przeniesiony do Iraku, początkowo w rejon m. Khanaqin, a w maju 1943 w rejon Kirkuk. Dn. 15 VIII t.r. pułk przemianowano na 7. p. artyl. konnej (w ramach 5. Dyw. Kresowej II Korpusu) i przeniesiono we wrześniu do Palestyny w rejon Tel Awiwu, a w grudniu do Egiptu, do obozu wojskowego w mieście El-Quassasin; na przełomie stycznia i lutego 1944 pułk przypłynął do Tarentu we Włoszech. Ś. na czele pułku wyruszył 27 III t.r. na front i w maju wziął udział w bitwie o Monte Cassino. Od poł. czerwca uczestniczył w działaniach nad Adriatykiem, m.in 5 VII w zdobyciu Osimo, a następnie od 12 VII w walkach o Ankonę; od sierpnia do września walczył na «Linii Gotów» i od października do listopada w Apeninach. Dn. 7 IX awansował Ś. na pułkownika. Na przełomie listopada i grudnia leczył się w szpitalu w Rimini. Dn. 30 III 1945 został dowódcą artyl. dywizyjnej 2. Warsz. Dyw. Panc., a w kwietniu t.r. objął w niej dodatkowo stanowisko dowódcy 2. p. artyl. przeciwpanc.; wraz z dywizją przybył w r. 1946 do Wielkiej Brytanii. Zdemobilizowany, wyemigrował w październiku 1948 do Argentyny, gdzie pracował jako elektryk. Był członkiem Związku byłych Wojskowych i Obrońców Ojczyzny. Przez Naczelnego Wodza, gen. Władysława Andersa, został awansowany 11 IX 1964 na generała brygady. Ostatnie lata życia spędził w zakładzie dla emigrantów «Santa Rita» w Buenos Aires. Zmarł 18 I 1969 tamże, został pochowany na cmentarzu Espeleta w m. Quilmes, wchodzącym w skład zespołu miejskiego Gran Buenos Aires. Był odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V kl., sześciokrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym «Za wojnę 1918—1921», Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928), Medalem «Za długoletnią służbę» oraz Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino i Medalem Wojska, a także odznaczeniami brytyjskimi: 1939—1945 Star, Italy Star, Defence Medal oraz amerykańskim Legion of Merit.
Ś. był żonaty z Haliną z Błociszewskich; małżeństwo było bezdzietne.
Charków. Księga cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, W. 2003; Kosk, Generalicja, II (fot.); Kryska-Karski—Żurakowski, Generałowie (fot.); Rybka—Stepan, Rocznik; — Drue S. J., 7 P.A.K. Szkic historyczny zmechanizowanego pułku artylerii konnej 1942—1947, Londyn 1991 s. 6—7, 9, 14, 19, 29, 33, 44, 48, 54, 56—7, 60—1, 64, 70, 78; Dunin-Wolski L., Zarys historii polskiej artylerii konnej, Londyn 1948 s. 303, 307—8; Działania 2 Korpusu we Włoszech, Red. S. Biegański, Londyn 1963 I; Rodowody artylerii konnej Wojska Polskiego, Londyn 1964 s. 58; Rujna E., Szczurowski M., Artyleria Wojska Polskiego i jej wyżsi dowódcy w II wojnie światowej (zarys problematyki), Tor. 1995 s. 107, 176—7; Szczurowski M., Artyleria Sił Zbrojnych na Zachodzie w II wojnie światowej, Tor. 2001; Wawer Z., Armia generała Władysława Andersa w ZSRR 1941—1942, W. 2012 s. 391; tenże, Znów w polskim mundurze. Armia polska w ZSRR sierpień 1941 — marzec 1942, W. 2001; — Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; — „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” [Londyn] 1969 nr 6, 36; — B. Pol. POSK w Londynie: Arch. B. Jeżewskiego; CAW: sygn. I.480.606 (teczka personalna); IPiMSikorskiego: sygn. A.XII.27/67, A.XII.85/95/354; — Informacje Andrzeja Suchcitza z Londynu i Agnieszki Jaskuły z CAW.
Wojciech Rojek